Jumat, 28 Oktober 2016

DARMA WACANA

 “OM SWASTIASTU”

Suksma atur uningayang titiang majeng ring sang ugrawakya antuk galah sane katiba ring padewekan titiang, melarapan antuk asung kertha wara nugraha Ida Sang Hyang Widhi Wasa, mogi-mogi iraga sareng sami prasida ngamolihang kerahajengan lan kerahayuan Om Ano Badrah Krtawo Yantu Visvatah” mogi-mogi pikayunan sane becik rauh saking paidep pakarsan Ida dane soang-soang.
Majeng ring para Manggala sane mustikayang titiang, angga panureksa sane dahat kusumayang titiang, bapak lan ibu guru pendamping ring soang-soang kabupaten sane manubagia, rauhing ratu ida dane  lan pamilet lomba dharma wacana tingkat provinsi bali sane tresnasihin titiang.
Ring rahina sane kalintang becik puniki rasa angayu bagia pisan,titiang I Sangkur mabet jamprah waluya kadi I Pitik majanggar manuk,purun prasangga titiang ngadeg ring ajeng ratu ida dane para semeton titiang sareng sami sane sampun pastika sauninga maosang indik kawentenan titiang sekadi mangkin wantah nyarengin dharma wacana.
Ratu ida dane para semeton sane manubagia,mungguing bantang bebaosan sane jagra atur uningayang titiang ring rahina mangkin,wantah ngeninin parindikan " Tri Kaya Parisudha Anggen Dasar Pamikukuh Budaya Bali” mogi-mogi tatwa agama druwene prasida ngaruruh pangredanan Ida Hyang Parama Kawi.
Ratu ida dane sane rumaketang titiang, ,mungguing iraga sareng sami sampun pastika sauninga tur  pawikan,maosang indik agama lan  tutur –tutur kadiatmikan ring sajeroning kawentenan jagate sekadi mangkin sane ketah kebaos “era kesejagatan utawi zaman globalisasi”, Wantah pabuat sane dahat mautama pisan.riantukan wewangunan ring  jagat Pulina Baline kapungkur wekas tan lempas saking tatwa –tatwa sane pinaka pakukuh dasar agama hindune maka miwah pinaka kerep ring  sedaging tingkah polah para pertak janane,mangda prasida ngawetuang parilaksana sane susila,dharma lan santi. akeh wiakti tatwa –tatwa agama hindune sane patut resepang tur laksanayang anggen nyujur kahanan jagat sukerta,sinalih tunggil wenten kebaosang “Tri Kaya Parisudha” .
Ratu ida dane pamekas umat sedharma,duaning irage sampun uning antuk tattwa agama inggih punika Tri Kaya Parisudha, artos ipun tiga perbuatan baik yening ke bahasa indonesiaang,tattwa puniki sami ngeranjing ring jadma manusane, tur punika sane pinaka dasar risajeroning ngalestariang jagat puniki,utaminnyane ring Bali. Tiga parilaksana becik puniki bacakannyane inggih punika:
1)     Manacika inggih punika pikiran minab ring manah utawi idep.
2)     Wacika inggih punika perkataan minab ring raos lan tutur (basa)
3)     Kayika inggih punika perbuatan minab ring parilaksana.
Indik paiketannyane ring sajeroning ngajegang budaya inggih punika:
1.      Manacika (manah,idep): irage dados jadma sane utama sampun sepatutnya nyage lan ngalestariang napi pasuecan Ida Sang Hyang Widhi Wasa,indik Kawentenan pulo Baline pinaka pulo wisata budaya sane sampun kaloktah doh kantos ke dura Negara. Sampun sami uning tur pawikan, punika sami ngawinang jagat Baline kaparinama olih para janane "pulau seribu pura, pulau dewata, pulau surga utawi the last paradise". Napi sane ngawinang pulau Baline kaparinama asapunika? boyaja tios, punika santukan keasrian palemahan pulau Baline , katuku malih antuk seni lan budaya Bali. Mawinan punika irage dados jadma sane mautama ring kahuripan sane madue manah sampun sepatutnya prasida milah tur milih, napi sane patut kelestariang, budaya sane patut lan nenten patut ngranjing, krana punapi, nenten je ajeng-ajengan kemanten prasida keni racun nanging manah utawi idep prasida masih,conto ring zaman modern puniki wenten masih sane niru budaya barat sane ngawinang budaya bali iragane sayan ical,indayang ida dane iraga dados jadma sane utama ring jagat puniki,sekadi sane munggah ring palawakya kitab sarasamuscaya I. 04 :
Apan iking dadi wwang, uttama juga ya, nimittaning mangkana, wenang ya tumulung awaknya sangkeng sangsara, makasadhanang subhakarma, hinganing kottamaning dadi wwang ika.
Artosipun :
Dados manusa inggih punika panumadian sane utama,krane yening dados manusa kemanten dharma prasida kelaksanayang lan saking dharmane punika kasengsaran utawi kabrebehan prasida kapunahang.
2.      Wacika ( tutur lan raos ) : paiketannyane sareng budaya inggih punika basa , Basa pinaka piranti sané kanggén para janané maolah rasa berkomunikasi lan bekerja sama sareng jadma tiosan ring masyarakat. Lianan ring punika, basa pinaka sarana panglimbak budaya, kasuksmané tan pabasa kebudayan punika nénten ja sida ajeg lan lestari. Basa naler pinaka silih tunggil pahan saking kabudayan, Basa Bali pinaka pamikukuh budaya Bali. Raosé inucap prasida kaodar santukan kadi sane sampun kabaosang ring ajeng, tanpa basa nénten majanten budaya Baliné prasida ngalimbak lan sida ajeg ngantos mangkin. Yan umpamiang titiang budaya Baliné sakadi taru ageng. Basa Bali pinaka akah lan agama pinaka  rohnyane. Kasenian, ilmu pengetahuan lan sane tiosan pinaka carang lan donnyané. Né mangkin yaning akahé usak, tuh, lan tan prasida ngalimbak, sapunapiang i taru punika sida maurip? Sinah sampun aas don miwah carang-carangnyané. Taler asapunika yan imbayang titiang ring budaya Bali iragané. Ngiring ida dané sareng sami, égarang kayuné ngarajegang nganggén basa Bali pinaka basa iragané ngarahina.
3.      Kayika (parilaksana) : paiketannyane inggih punika ring tingkah polah pertak janane sane wenten ring Bali,sampun ke prasida nglestariang budaya sane wenten ring Bali,napi ke utsaha sane prasida kelaksanayang mangda budaya bali tetep ajeg? Utamine ring yowana-yowati seni ring bali pinaka taksu lan jiwan iraga,napi mawinan asapunika? Mawit ring tradisi adat istiadat lan tata krama sane pinih utama ring Bali,yening nenten kayun budaya baline sane adi luhung puniki sirna,ngiring numbuhang jati diri iraga dados pinaka nak Bali patut nyage warisan leluhur.laksanayang napi sane iraga prasida laksanayang,sekadi sane munggah ring palawakya,kitab sarasamuscaya I.6 puniki :

Paramarthanya, pengpengen ta pwa katemwaniking si dadi wwang, durlabha wi ya ta, saksat handaning mara ring swarga ika, sanimittaning tan tiba muwah ta pwa damelakena.
Artosipun:
Anggen galah sane becik puniki,lahir dados manusa,galah sane kadi rasa keweh kaicen,laksanayang parilaksana sane  prasida ngawetuang kerahayuan lan dohing pailaksana sane ngawetuang kasesengsaran
            Ratu ida dane   para semeton sareng sami, yening sampun iraga sareng  sami pamekas umat sedharma prasida ngeresepang tur ngelaksanayang kattwan Tri Kaya Parisudha punika, bilih-bilih prasida  ngelimbakang,   sinah sahananing urah arihe kahuripan puniki pacang mapikolih. Selanturnyane yening sahananing swakaryane iriki ring kahuripan dangan mapikolih, niscaya kawentenan jagate pacang nemu bagia, sukertha lan santih. Saha budaya Baline prasida klestariang tur kalimbakang,ngiring mangkin makerik tingkih ketog semprong cenik kelih tua bajang, Yan ten iraga sira malih jagi ngajegang budayan iragané padidi. Nanging iraga mangda state eling ring sasuluh Baline.
          Ratu ida dane para semeton titiang sareng sami sane manubagia ,wantah asapunika prasida antuk titiang ngawentenang jagra pinunggu amatra ,dumogi amatra puniki wenten pikenoh nyane.maka tuna kirang antuk titiang nguningayang ,banget titiang  ngelungsur geng rna sinampura.raris maka puputing atur  tan lali titiang ngaturang paramasantih.

”Om Santih,santih,santih, Om”



Tidak ada komentar:

Posting Komentar