“OM SWASTIASTU”
Suksma
atur uningayang titiang majeng ring sang ugrawakya antuk galah sane katiba ring
padewekan titiang, melarapan antuk asung kertha wara nugraha Ida Sang Hyang
Widhi Wasa, mogi-mogi iraga sareng sami prasida ngamolihang kerahajengan lan
kerahayuan “Om Ano Badrah Krtawo Yantu Visvatah” mogi-mogi pikayunan sane
becik rauh saking paidep pakarsan Ida dane soang-soang.
Majeng
ring para Manggala sane mustikayang titiang, angga panureksa sane dahat
kusumayang titiang, bapak lan ibu guru pendamping ring soang-soang kabupaten
sane manubagia, rauhing ratu ida dane
lan pamilet lomba dharma wacana tingkat provinsi bali sane tresnasihin
titiang.
Ring
rahina sane kalintang becik puniki rasa angayu bagia pisan,titiang I Sangkur
mabet jamprah waluya kadi I Pitik majanggar manuk,purun prasangga titiang
ngadeg ring ajeng ratu ida dane para semeton titiang sareng sami sane sampun
pastika sauninga maosang indik kawentenan titiang sekadi mangkin wantah
nyarengin dharma wacana.
Ratu
ida dane para semeton sane manubagia,mungguing bantang bebaosan sane jagra atur
uningayang titiang ring rahina mangkin,wantah ngeninin parindikan " Tri Kaya Parisudha Anggen Dasar
Pamikukuh Budaya Bali” mogi-mogi tatwa agama druwene prasida ngaruruh
pangredanan Ida Hyang Parama Kawi.
Ratu
ida dane sane rumaketang titiang, ,mungguing iraga sareng sami sampun pastika
sauninga tur pawikan,maosang indik agama
lan tutur –tutur kadiatmikan ring
sajeroning kawentenan jagate sekadi mangkin sane ketah kebaos “era kesejagatan utawi zaman globalisasi”,
Wantah pabuat sane dahat mautama pisan.riantukan wewangunan ring jagat Pulina Baline kapungkur wekas tan
lempas saking tatwa –tatwa sane pinaka pakukuh dasar agama hindune maka miwah
pinaka kerep ring sedaging tingkah polah
para pertak janane,mangda prasida ngawetuang parilaksana sane susila,dharma lan
santi. akeh wiakti tatwa –tatwa agama hindune sane patut resepang tur
laksanayang anggen nyujur kahanan jagat sukerta,sinalih tunggil wenten
kebaosang “Tri Kaya Parisudha” .
Ratu
ida dane pamekas umat sedharma,duaning irage sampun uning antuk tattwa agama
inggih punika Tri Kaya Parisudha, artos ipun tiga perbuatan baik yening ke
bahasa indonesiaang,tattwa puniki sami ngeranjing ring jadma manusane, tur punika
sane pinaka dasar risajeroning ngalestariang jagat puniki,utaminnyane ring
Bali. Tiga parilaksana becik puniki bacakannyane inggih punika:
1) Manacika
inggih punika pikiran minab ring manah utawi idep.
2) Wacika
inggih punika perkataan minab ring raos lan tutur (basa)
3) Kayika
inggih punika perbuatan minab ring parilaksana.
Indik
paiketannyane ring sajeroning ngajegang budaya inggih punika:
1. Manacika
(manah,idep): irage dados jadma sane utama sampun sepatutnya nyage lan
ngalestariang napi pasuecan Ida Sang Hyang Widhi Wasa,indik Kawentenan pulo Baline pinaka pulo wisata budaya sane sampun kaloktah doh
kantos ke dura Negara. Sampun sami uning tur pawikan, punika sami ngawinang
jagat Baline kaparinama olih para janane "pulau seribu pura, pulau dewata,
pulau surga utawi the last paradise". Napi sane ngawinang pulau Baline
kaparinama asapunika? boyaja tios, punika santukan
keasrian palemahan pulau Baline , katuku malih antuk seni lan
budaya Bali. Mawinan punika irage dados jadma sane mautama ring
kahuripan sane madue manah sampun sepatutnya prasida milah tur milih, napi sane
patut kelestariang, budaya sane patut lan nenten patut ngranjing, krana punapi,
nenten je ajeng-ajengan kemanten prasida keni racun nanging manah utawi idep
prasida masih,conto ring zaman modern puniki wenten masih sane niru budaya
barat sane ngawinang budaya bali iragane sayan ical,indayang ida dane iraga
dados jadma sane utama ring jagat puniki,sekadi sane munggah ring palawakya
kitab sarasamuscaya I. 04 :
Apan iking dadi wwang, uttama juga ya, nimittaning mangkana,
wenang ya tumulung awaknya sangkeng sangsara, makasadhanang subhakarma,
hinganing kottamaning dadi wwang ika.
Artosipun :
Dados manusa inggih punika panumadian
sane utama,krane yening dados manusa kemanten dharma prasida kelaksanayang lan
saking dharmane punika kasengsaran utawi kabrebehan prasida kapunahang.
2. Wacika
( tutur lan raos ) : paiketannyane sareng budaya inggih punika basa , Basa pinaka piranti sané kanggén para janané maolah rasa berkomunikasi
lan bekerja sama sareng jadma tiosan ring masyarakat. Lianan ring
punika, basa pinaka sarana panglimbak budaya, kasuksmané tan pabasa
kebudayan punika nénten ja sida ajeg lan lestari. Basa naler pinaka silih tunggil
pahan saking kabudayan, Basa
Bali pinaka pamikukuh budaya Bali. Raosé inucap prasida kaodar santukan kadi
sane sampun kabaosang ring ajeng, tanpa basa nénten majanten budaya Baliné prasida ngalimbak lan
sida ajeg ngantos mangkin. Yan umpamiang titiang budaya Baliné sakadi taru
ageng. Basa Bali pinaka akah lan agama pinaka rohnyane. Kasenian, ilmu
pengetahuan lan sane tiosan pinaka carang lan donnyané. Né mangkin yaning akahé
usak, tuh, lan tan prasida ngalimbak, sapunapiang i taru punika sida maurip? Sinah
sampun aas don miwah carang-carangnyané. Taler asapunika yan imbayang titiang
ring budaya Bali iragané. Ngiring ida dané sareng sami, égarang kayuné
ngarajegang nganggén basa Bali pinaka basa iragané ngarahina.
3. Kayika
(parilaksana) : paiketannyane inggih punika ring tingkah polah pertak janane
sane wenten ring Bali,sampun ke prasida nglestariang budaya sane wenten ring
Bali,napi ke utsaha sane prasida kelaksanayang mangda budaya bali tetep ajeg?
Utamine ring yowana-yowati seni ring bali pinaka taksu lan jiwan iraga,napi
mawinan asapunika? Mawit ring tradisi adat istiadat lan tata krama sane pinih
utama ring Bali,yening nenten kayun budaya baline sane adi luhung puniki
sirna,ngiring numbuhang jati diri iraga dados pinaka nak Bali patut nyage
warisan leluhur.laksanayang napi sane iraga prasida laksanayang,sekadi sane
munggah ring palawakya,kitab sarasamuscaya I.6 puniki :
Paramarthanya, pengpengen ta pwa katemwaniking si dadi wwang, durlabha wi ya ta, saksat handaning mara ring swarga ika, sanimittaning tan tiba muwah ta pwa damelakena.
Artosipun:
Anggen galah sane becik puniki,lahir dados
manusa,galah sane kadi rasa keweh kaicen,laksanayang parilaksana sane prasida ngawetuang kerahayuan lan dohing
pailaksana sane ngawetuang kasesengsaran
Ratu ida dane para semeton sareng sami, yening sampun iraga
sareng sami pamekas umat sedharma
prasida ngeresepang tur ngelaksanayang kattwan Tri Kaya Parisudha punika,
bilih-bilih prasida ngelimbakang, sinah sahananing urah arihe kahuripan puniki
pacang mapikolih. Selanturnyane yening sahananing swakaryane iriki ring
kahuripan dangan mapikolih, niscaya kawentenan jagate pacang nemu bagia,
sukertha lan santih. Saha budaya Baline prasida klestariang tur kalimbakang,ngiring
mangkin makerik tingkih ketog semprong cenik kelih tua bajang, Yan ten iraga sira malih jagi ngajegang budayan iragané
padidi. Nanging iraga mangda state eling ring sasuluh Baline.
Ratu ida dane para
semeton titiang sareng sami sane manubagia ,wantah
asapunika prasida antuk titiang ngawentenang jagra pinunggu amatra ,dumogi
amatra puniki wenten pikenoh nyane.maka tuna kirang antuk titiang nguningayang
,banget titiang ngelungsur geng rna
sinampura.raris maka puputing atur tan
lali titiang ngaturang paramasantih.
”Om
Santih,santih,santih, Om”
Tidak ada komentar:
Posting Komentar